Organisatie van de zorg

Geleidelijk hervatten van zorg aan niet-coronapatiënten

Doel van deze informatie is om, gegeven de maatregelen van het RIVM om verspreiding van het coronavirus te voorkomen,  een veilig en efficiënt beleid te ontwikkelen om de reguliere zorg voor uw patiënten weer op te pakken. Het geleidelijk hervatten van zorg aan niet-coronapatiënten bewerkstelligt:

  • Voorkomen van gemiste ernstige diagnoses door uitstel van zorg ten gevolge van Covid-19 beleid of door vermijden van zorg als gevolg van angst voor besmetting (denk ook aan BVO).
  • Voorkomen van onnodige stapeling van zorgvragen.
  • Voorkomen van escalatie van de zorgsituatie bij kwetsbare groepen.
  • Tegemoetkoming aan zorgen en angst.

Uiteraard blijft het noodzakelijk dat u de stappen aanpast naar uw eigen mogelijkheden en waar nodig afstemt met uw regionaal huisartsen netwerk.

Uitgangspunten

  • De huisartsenzorg is afgestemd op de zorgvraag van de patiënten.
  • De praktijk gaat in alle situaties uit van de belangrijkste landelijke (hygiëne)maatregelen van het RIVM, zowel voor het praktijkteam als voor de patiënten: anderhalve meter afstand houden, geen handen geven, op de geëigende momenten handen wassen, papieren hand-/zakdoekjes gebruiken en persoonlijke beschermingsmiddelen gebruiken.
  • De zorg voor (mogelijke) COVID-19 patiënten wordt lokaal/regionaal georganiseerd. De belangrijkste ondersteuning daarbij is te vinden in:
    • dit Coronadossier van het NHG voor achtergronden, diagnostiek, behandeling, infectiepreventie en hulpmiddelen in de praktijk;
  • Het is van belang om zowel voor uw praktijkmedewerkers als voor de patiënten een goede balans te vinden tussen de noodzaak om goede zorg te verlenen/ontvangen enerzijds en de angst voor besmetting/veiligheid anderzijds.
  • Besteed voldoende aandacht aan het welzijn van uzelf en uw praktijkteam. Zowel de landelijke hygiënemaatregelen, de veranderde invulling van uw werkdag en uw vrije tijd, en wellicht zorgen om uw familie, vrienden, kennissen of collega’s kosten doorgaans veel energie, zeker als ze lang duren.

Voorbereiding

  • Zorg dat de toegang en de opvolging van levensbedreigende en niet-uitstelbare zorgvragen geborgd blijft: hanteer uw eigen triageprocedure (op basis van bestaande voorbeelden).
  • Maak binnen uw praktijk een inschatting van:
    • de fase waarin de verspreiding van het coronavirus zich bevindt (toename of afname) en de capaciteit die de eerste opvang van mogelijke COVID-19 patiënten vraagt;
    • het aantal zieke COVID-19 patiënten die uw dagelijkse zorg vragen en de werktijd die daarmee gemoeid is;
    • het aantal COVID-19 patiënten die hersteld is en nazorg nodig heeft;
    • het deel/percentage van de beschikbare werktijd dat over is voor niet-coronazorg;
    • de inzetbare formatie van huisartsen, praktijkondersteuners en doktersassistentes.
  • Ga per zorgvraag-categorie na of de toegang en de route voor uw patiënten is geregeld:
    • acute zorg (levensbedreigende klachten, traumatologie);
    • corona-gerelateerde klachten: diagnostiek, telefonische begeleiding, face to face beoordeling, behandeling, verwijzing, nazorg;
    • niet-uitstelbare zorg (zonder coronaklachten):
      • palliatieve en terminale zorg
      • wondzorg
      • nieuw gepresenteerde of uitgestelde klachten in volgorde van urgentie
        (beoordeling, diagnostiek en therapie/verwijzing)
      • complexe medische problemen, anders dan hierboven beschreven
        • kwetsbaar vanwege ouderdom, multimorbiditeit, chronische ziekte, polyfarmacie, hoog complicatierisico
        • kwetsbaar door intensieve behandeling in ziekenhuis vanwege bijvoorbeeld kanker
        • kwetsbaar vanwege gezins- of werksituatie
        • kwetsbaar vanwege psychische en/of sociale problematiek (PsyHAG).
      • Ketenzorg: De POH-S kan op basis van adviezen van de expertgroepen DiHAG en CAHAG patiënten in kaart brengen die als eerste weer benaderd moeten worden.
      • Zorg rondom (nood)anticonceptie en abortus.
      • Diagnostiek van verdachte huidaandoeningen.
    • Alle overige klachten of vragen over gezondheid of ziekte (zonder coronaklachten).
  • Stel vast of en hoe u met uw team veilige triage voor ALLE zorg kunt blijven borgen, en, indien problematisch, stem af met uw regionaal huisartsennetwerk:
    • NIET aan de balie
    • WEL via telefoon en indien mogelijk: beeldbellen, e-consult en internet
    • indien noodzakelijk: face-to-face (consult of huisbezoek)
  • Stel vast of en hoe u gebruik van de noodzakelijke hygiënemaatregelen kunt blijven borgen en, indien problematisch, stem af met uw regionaal huisartsennetwerk hoe dit op te lossen (zie ook Praktische tips voor niet-COVID-19 patiënten van de LHV)
  • Probeer het geschatte percentage beschikbare werktijd voor NIET-coronazorg te verdelen over de overige categorieën (in volgorde van belangrijkheid en gegeven de beschikbare overgebleven capaciteit):
    • chronische zorg voor diabetes, longziekten, hart-/vaatziekten en geestelijke gezondheidsklachten (zie aanbevelingen van CAHAG, DiHAG, PsyHag).
      Begin met ofwel de meest zorgbehoevende patiënten van alle ketens samen of begin met een keten. Bepaal hoe de controles bij stabiele patiënten in aangepaste vorm uitgevoerd kunnen worden (telefonisch, beeldbellen, mail, etc.) en stimuleer thuismetingen.
    • bloedonderzoek
    • urineonderzoek
    • hartritmemeting
    • vaatdrukmeting
    • stop-met-roken-advies en -begeleiding (indien er tijd voor is dan gemotiveerde patiënten (digitaal) begeleiden.
  • Stel de volgende categorieën voorlopig uit:
    • 24-uurs bloeddrukmeting
    • gehoormeting
    • vaginale ring aanmeten en verschonen
    • ziekenhuis-vervangende zorg, zoals kleine chirurgische ingrepen
    • geheugentesten
    • reizigersadvies- en vaccinaties
    • keuringen
  • Overweeg per zorgcategorie of u het verantwoord vindt te wachten, totdat de patiënt zelf contact opneemt en in welke situaties juist uw praktijkteam contact zoekt.
  • Met het weer opschalen van de reguliere huisartsenzorg, neemt het aantal aanvragen voor laboratoriumonderzoek toe. Om de bloedafname voor de patiënt en het laboratoriumpersoneel zo veilig mogelijk te laten verlopen, volgen hieronder een aantal praktische adviezen voor het aanvragen van laboratoriumonderzoek in de eerste lijn:
    • Vraag digitaal aan via Zorgdomein.
    • Kijk kritisch naar de noodzaak en de frequentie van het aan te vragen laboratoriumonderzoek.
      • Nuchter aanvragen van lipidenspectrum is niet nodig (zie NHG-Standaard CVRM).
      • Bij stabiele patiënten met diabetes mellitus type 2 met een acceptabel(e) nuchtere bloedglucose, HbA1c, lipidenspectrum en bloeddruk, voltstaat in principe een zesmaandelijkse controle (zie NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2.
    • Voorkom drukte op de prikpunten.
      • Laat patiënt zoveel mogelijk alleen gaan.
      • Spreiding van de drukte over de dag: bij het laboratorium zijn piek- en daltijden bekend.

Uitvoering

  • Maak een plan:
    •  welke zorgcategorie u komende week wel en niet gaat oppakken en in welke mate;
    •  op welke momenten u deze niet-uitstelbare zorg plant;
    •  hoe en wanneer u de uitgestelde zorg monitort of oppakt;
    •  wie binnen uw praktijkteam deze zorg op zich neemt;
    • welke voorzorgsmaatregelen nodig zijn:
      • meer tijd bij eerste contact sinds coronacrisis (sociaal, meer te bespreken)
      • andere tijds- en ruimte-indeling praktijkagenda
      • meer tijd nodig voor hygiënemaatregelen
      • zo mogelijk gebruik van face-to-face vervangende contactvormen
        (beeldbellen, telefoon, e-consult) en inzet van eigen metingen patiënt;
    •  hoe u daarover uw patiënten informeert. U kunt deze voorbeeldbrief op uw eigen website plaatsen. U kunt het word-document zelf persoonlijker maken of meer van toepassing op uw praktijk.
  • Evalueer wekelijks op basis van het stappenplan, de mogelijke nieuwe omstandigheden in uw praktijk en de landelijke maatregelen/adviezen en stel bij.

Advance care planning

  • Als u met een kwetsbare patiënt spreekt over zijn/haar behandelwensen, kunt u als hulpmiddel het Handvat gesprekvoering met kwetsbare patiënten over behandelwensen gebruiken. U kunt hierbij benadrukken dat ook indien een patiënt niet op de IC komt, goede zorg binnen of buiten het ziekenhuis mogelijk is.
  • Noteer de wensen in het HIS onder A20.
  • Bespreek zo nodig ook of het LSP opengezet mag worden.

Geen ICPC-code voor het coronavirus

Er is geen ICPC-code voor het coronavirus/COVID-19. Deze pandemie is een onvoorziene gebeurtenis en er gaat altijd tijd overheen voordat een nieuwe code in een HIS aanwezig kan zijn. Daarvoor moet het NHG namelijk de ICPC-tabel en thesaurus aanpassen en elke HIS-leverancier moet dit vervolgens inlezen. Er is voor gekozen om dat vooralsnog niet te doen. Zoeken op de term corona of COVID in uw systeem levert dan ook geen suggesties op. We geven u wel adviezen over hoe u COVID-19 kunt registeren.

Registratieadviezen

  • Bij ongerustheid over het coronavirus/COVID-19:
    Hiervoor kunt u A27 Angst voor andere ziekte gebruiken. Aanpassen omschrijving: Ongerust/vragen over coronavirus of COVID-19.
    Er zijn twee redenen om niet te kiezen voor R27:
    • een SARS-CoV2-infectie kan zich ook met symptomen als diarree, braken en conjunctivitis manifesteren
    • bij een pandemie beperken de vragen en ongerustheid zich niet alleen tot het oplopen van de infectie zelf. Er is vaak sprake van een paniekreactie en existentiële angst die tot uiting komen in een scala van vragen en contactredenen
  • Bij verdenking COVID-19:
    Hiervoor kunt u codering R74 acute infectie bovenste luchtwegen gebruiken. Toevoegen omschrijving: Verdenking COVID-19.
  • Bij patiënten met COVID-19:
    Om het onderscheid te kunnen maken met een BLWI of influenza adviseren we u om R83 Andere infectie(s) luchtwegen te gebruiken. Aanpassen omschrijving: COVID-19-infectie. De bedoeling is om deze code alleen toe te kennen na een positieve test. Het klinisch beeld bij positief geteste personen is te variabel om daarop de diagnose te kunnen stellen.

Advance Care Planning

Wensen wat betreft een ziekenhuis- of IC-opname en/of reanimatiebeleid kunnen genoteerd worden in het HIS onder A20. Als het alleen specifiek de wensen van de patiënt zijn bij een (mogelijke) COVID-19-infectie, zou dit als omschrijving in de episodetitel opgenomen kunnen worden bij de ICPC-code, zoals hiervoor beschreven.

Zie ook Thuisarts.nl.

Post IC-opname

Indien een patiënt lange tijd op een IC opgenomen is geweest, kan er sprake zijn van een langdurige herstelperiode met een scala aan verschillende symptomen en klachten (fysiek, cognitief, psychisch). Intensivisten spreken ook wel over het post-IC syndroom (PICS). Een episode A87 – Complicatie(s) medische behandeling is hierbij passend. Toevoegen omschrijving: na IC-opname COVID-19.

Overleden patiënt

Indien uw patiënt is overleden aan de gevolgen van de COVID-19, kunt u dit vastleggen in uw HIS als A96.01 Natuurlijke dood. Toevoegen omschrijving: COVID-19.

Indien u geen test heeft kunnen doen en u alleen een vermoeden heeft, kunt u aan de omschrijving toevoegen: Verdenking COVID-19.

Dit is voor uw eigen registratie. Voor de cijfers van oversterfte in deze periode is het invullen van het CBS-doodsoorzakenformulier van belang.

Cijfers huisartsenzorg tijdens de pandemie

De cijfers van door huisartsen geleverde zorg en uitkomsten worden verzameld via het NIVEL en de Peilstations. Door het NHG-registratieadvies te volgen worden de trends en de duidelijke toename van de zorgvraag rond Corona en COVID-19 door hen opgepikt en in beeld gebracht.

Ook het RIVM presenteert gegevens over positief geteste overleden patiënten en kijkt vanuit meerdere bronnen naar de verspreiding van COVID-19.

Huisartsen kunnen op dit moment op twee manieren COVID-19-patiënten melden: via NHGDoc/Medicom (initiatief van een software-datacoalitie) en via Zorgdomein (initiatief van de 8 vakgroepen huisartsgeneeskunde, verenigd in het Consortium Huisartsgeneeskunde). 


Spirometrie tijdens pandemie coronavirus

De NHG-Expertgroep CAHAG en de NVALT hebben het volgende advies over het uitvoeren van spirometrie geformuleerd:

  • Voer geen spirometrie uit bij enig vermoeden op een actieve verkoudheid (zoals hoestklachten of koorts). Stel spirometrie uit en voer een beleid zonder dit diagnosticum.
  • Gebruik altijd een mondstuk met een bacteriefilter. Daarmee worden met name aerosolen tegengehouden, en daarmee een deel van de virussen en bacteriën. De NVALT verwacht dat dat nu met het coronavirus niet anders is dan met andere ziekteverwekkers.
  • Laat ook de patiënt bij binnenkomst de handen desinfecteren.
  • Neem de hygiëne-eisen voor spirometrie ter harte:
    • Was uw handen voor iedere nieuwe patiënt en houd er rekening mee dat u in aanraking kunt komen met speeksel bij het aanreiken van de spirometer en weggooien van de mondstukken.
    • Was uw handen dus ook altijd goed na een spirometrie.
    • Gebruik voor elke patiënt een nieuw mondstuk met filter.
    • Zorg er voor dat u een schone voorzetkamer gebruikt bij het toedienen van de luchtwegverwijder.
    • Houd er rekening mee dat neusklemmen, armleuningen, tafelbladen ook door de patiënt aangeraakt worden en goed schoongemaakt moeten worden.
    • Laat de patiënt nooit in uw richting blazen.
    • Houd u aan het schoonmaak en desinfectieprotocol zoals opgesteld door de fabrikant van uw spirometer.
  • Overweeg niet-urgente controle/monitoring uit te stellen (zie de Praktische tips voor in de huisartsenpraktijk voor pandemie coronavirus (Covid-19) van de LHV).

Inzet en testbeleid zorgmedewerkers 

Er is een gezamenlijk advies over de inzet en testbeleid voor zorgmedewerkers gepubliceerd.  

Een zorgmedewerker met symptomen van COVID-19 (hoesten en/of neusverkouden en/of koorts) en die directe zorg verleent aan een patiënt, kan getest* worden. 

Totdat de testuitslag bekend is: 

  • Medewerkers met koorts: thuisblijven. 
  • Medewerkers zonder koorts: bij voorkeur thuisblijven of anders persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM)** gebruiken zodat de medewerker de patiënt niet besmet.  

* De regie voor het testen ligt bij de GGD in de regio (zie https://ggdghor.nl/thema/testen-covid-19). Zorgmedewerkers die werken met lichamelijk kwetsbare of oudere personen hebben prioriteit. 
** PBM om te voorkomen dat de medewerker met klachten het virus overdraagt aan patiënten, bestaat uit een chirurgisch mondneusmasker en wegwerphandschoenen voor de medewerker. Het mondneusmasker kan 3 uur achtereen gedragen worden; verwissel het eerder als het nat is geworden. De handschoenen moeten per patiënt gewisseld worden. 

Als testuitslag bekend is: 

  • Indien de test negatief is: aan het werk met algemene hygiënemaatregelen. 
  • Indien de test positief is: thuisblijven tot minimaal 7 dagen na de start van de symptomen1 EN 48 uur koortsvrijEN ten minste 24 uur symptoomvrij3

1. Start symptomen:ook wel de eerste ziektedag. Indien deze niet bekend is kan de datum van de monsterafname genomen worden. 
2. Koortsvrij: temperatuur onder de 38 graden, zonder koortsremmende medicatie. 
3. Symptoomvrij van COVID-19:geen koorts, geen diarree, geen spierpijn, geen keelpijn, geen benauwdheid, geen neusverkoudheid. Symptomen zoals door patiënt en/of behandelaar herkenbaar bij hooikoorts, astma, chronische hoest om andere redenen vallen niet onder symptomen van COVID-19. Moeheid, anosmie, dysgeusie en postvirale hoest spelen geen rol bij de definitie van symptoomvrij. Deze klachten kunnen een paar dagen tot weken langer aanhouden, zoals bekend is bij andere virale verwekkers, zonder dat nog sprake is van besmettelijkheid. 


Beeldbellen met uw patiënten

NHG, LHV en InEen hebben gezamenlijk een overzicht gemaakt van bestaande beeldbelapplicaties. De applicaties zijn vergeleken met behulp van verschillende criteria, waarop u kunt filteren om tot een bij u passende applicatie te komen. Deze tabel wordt wanneer nodig een keer per week geüpdatet. De adviezen over de inzet van digitale communicatiemiddelen en applicaties geven weer welke zaken van belang zijn bij beeldbellen.


Naar boven