Bewaren, vervoeren en afvoeren

Bewaren en vervoeren van bivalente mRNA vaccins

Direct na levering worden de vaccins in een medische koelkast geplaatst. De koelkast houdt de temperatuur constant tussen de 2 °C en 8 °C.

Comirnaty Original/Omicron(BioNTech/Pfizer)

Een onaangebroken vaccinflacon kan tot de ‘te gebruiken datum en tijd’ na verwijdering uit de vriezer maximaal 10 weken in de koelkast bewaard worden en mag buiten de koelkast maximaal 24 uur bij een temperatuur tussen de 8-30 graden Celsius bewaard worden. Een aangeprikte vaccinflacon of opgetrokken spuit moeten zo spoedig mogelijk worden gebruikt (uiterlijk binnen 8 uur na aanprikken/opzuigen én uiterlijk 24 uur na verwijderen onaangebroken flacon uit koelkast).

Het vaccin in een aangeprikte flacon of opgetrokken in een spuit mag worden vervoerd gedurende 6 uur, mits de temperatuur aantoonbaar niet < 2 ºC of > 30 ºC  is geweest. Een onaangebroken flacon moet worden vervoerd bij een temperatuur tussen 2-8 ºC.

Spikevax Original/Omicron (Moderna)

Een onaangebroken vaccinflacon kan tot de ‘te gebruiken datum en tijd’ na verwijdering uit de vriezer maximaal 30 dagen in de koelkast bewaard worden en mag buiten de koelkast maximaal 24 uur bij een temperatuur tussen de 8-30 graden Celsius bewaard worden. Een aangeprikte vaccinflacon of opgetrokken spuit moeten zo spoedig mogelijk worden gebruikt (uiterlijk binnen 8 uur na aanprikken/opzuigen én uiterlijk 24 uur na verwijderen onaangebroken flacon uit koelkast).

Het vaccin in een onaangebroken óf aangeprikte flacon of opgetrokken in een spuit mag worden vervoerd gedurende 4 uur, mits de temperatuur tussen de 2-8 ºC is gehouden.

Een aantal aandachtspunten bij het vervoer:

  • Gebruik een auto met airconditioning.
  • Laat vaccins (al dan niet in de koelbox) niet achter in een geparkeerde auto. Een geparkeerde auto wordt overdag al snel te warm voor het vaccin en ’s nachts bestaat het risico op bevriezing.
  • Houd de tijd buiten de praktijk (gecontroleerde koeling) zo kort mogelijk. (Een reistijd van 15 minuten heeft minder risico op een verhoogde temperatuur dan 4 uur.)
  • Pas uw plan aan bij hogere buitentemperaturen, zoals in de zomer.
  • Als u een koelbox met passieve koeling (door koelelement) gebruikt:
    • Laat koelelementen voldoende tijd op kamertemperatuur acclimatiseren voordat u ze in de koelbox legt. Ze worden dan aan de buitenkant nat door condensatie. Witte rijp aan de buitenkant geeft aan dat het element nog te koud is en niet geplaatst mag worden.
    • Verpak het koelelement in een doek om bevriezing door direct contact tussen vaccin en koelelement te voorkomen.
    • Verpak het vaccin in een plastic (boterham)zakje om te voorkomen dat de vaccinverpakking nat wordt door condens.
  • Leg het vaccin niet in de buurt van een verwarming in de auto of in huis.
  • Zorg er altijd voor dat het vaccin niet kan schuiven of stoten.

Bekijk voor een uitgebreide toelichting over het correct bewaren en vervoeren per vaccin hoofdstuk 5 van de LCI- uitvoeringsrichtlijn COVID-19-vaccinatie (met het document ‘Aandachtspunten voor goed vaccinbeheer (pdf)’) en de SNPG-website. Voor de kwaliteitseisen waaraan de koelkast moet voldoen kunt u de NHG-Praktijkhandleiding Pneumokokkenvaccinatie Volwassenen raadplegen.

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op het hele vaccinatietraject, inclusief het bewaren en vervoeren van vaccins. De IGJ voert steekproefsgewijs controles uit. U moet aannemelijk kunnen uitleggen dat het vaccin tijdens het vervoer binnen de juiste temperatuurgrenzen is geweest. Een schriftelijk plan van de uitvoering van vaccinaties aan huis helpt in de verantwoording. Bij een eventuele controle van de IGJ kunt u deze informatie overleggen. 

Veilig afvoeren vaccins 

Gezien de verhoogde veiligheidsrisico’s rondom COVID-19-vaccins moet het vernietigingsproces op een veilige wijze worden uitgevoerd. De vaccinverpakkingen kunnen voor vervalsingsdoeleinden misbruikt worden als ze in verkeerde handen vallen.  

Afvoeren na vaccinatie of expiratie

  • Na toediening van het vaccin gaat de naald in een naaldencontainer
  •  Af te voeren flacons COVID-19-vaccins (vol dan wel leeg) worden gedeponeerd in een WIVA-vat voor medisch afval (dit is een UN-3291 gecertificeerde container waarvan de deksel, eenmaal gesloten, niet meer open te maken is). 
  • Lege spuiten kunnen bij het restafval, in een naaldencontainer of in een WIVA-vat
  • Doosjes, losse batchnummerstickers en eventueel bijsluiters van COVID-19-vaccins horen ook bij het medisch afval. U kunt de integrale verpakkingen en de batchnummerstickers in het WIVA-vat werpen. Als alternatief kunt u deze papieren vernietigen zoals u ook uw vertrouwelijke informatie over patiënten vernietigt.  
  • Plaats het WIVA-vat op een veilige, afsluitbare plaats waartoe onbevoegden geen toegang hebben. 
  • Bied het WIVA-vat afgesloten aan bij het vernietigingsbedrijf, de apotheek of de gemeente. 

Overgebleven vaccinflacons

  • Meld resterende gesloten vaccinflacons tijdig voor het verlopen van de houdbaarheid aan bij een vaccinmakelaar van het RIVM.  Mogelijk kunnen ze nog worden ingezet door een andere uitvoerende instantie. Mail in dit geval naar: vaccinmakelaar@rivm.nl

Tot de expiratiedatum worden de vaccinflacons onder de juiste condities in uw koelkast bewaard

Maak voor uw eigen administratie een schriftelijke verantwoording van de aantallen vaccinflacons. Het totaal aantal ontvangen vaccinflacons per batch moet overeenkomen met de optelling van het aantal verbruikte vaccinflacons, de aantallen doorgeleverde of verloren vaccins (bijvoorbeeld door een cold chain-incident of val) en het resterende aantal (gesloten) vaccinflacons dat vernietigd is.  Deze informatie moet direct beschikbaar zijn wanneer dit door de instanties, zoals IGJ, RIVM of fabrikant, wordt opgevraagd. Zie ook het LCI-document Instructie overgebleven COVID-19-vaccins.

← Actueel | Contra-indicaties →

Naar boven