Achtergronden

Epidemiologie

Officiële cijfers over het aantal bevestigde patiënten met COVID-19, de geografisch verspreiding, de epicurve en de nieuwe inzichten worden dagelijks bijgehouden door ECDC en WHO. Op 27 februari 2020 werd de eerste patiënt met COVID-19 in Nederland gemeld. Stichting Nationale Intensive Care Evaluatie (NICE) toont dagelijks overzichten over Nederlandse IC patiënten met een COVID-19 infectie in een Nederlandse of Duitse IC.


Nivel-surveillance

Het Nivel publiceert wekelijks cijfers over infectieziekten-gerelateerde symptomen en diagnoses op basis van HIS-gegevens van meer dan 300 praktijken verdeeld over Nederland: https://www.nivel.nl/nl/zorgregistraties-eerste-lijn/surveillance 
Gegevens over de klachten waarmee potentiële Covid-patiënten de huisarts bezoeken vindt u op https://www.famenet.nl/covid-19-data-nl/. Deze gegevens zijn afkomstig uit 25 praktijken in de regio Nijmegen.


Mitigatiefase

In de mitigatiefase wordt geprobeerd om de capaciteit in de zorg zoveel mogelijk te bewaren voor de patiënten die het echt nodig hebben. Alle maatregelen zijn gericht op het beschermen van de oudere en kwetsbare personen (met een hoog risico op ernstig verloop van COVID-19) en het in stand houden van de gezondheidszorg.

In de vorige fase, de zogenoemde ‘containment fase’, werd geprobeerd om de uitbraak in te dammen en nieuwe besmettingen te voorkomen door patiënten snel te identificeren en isoleren. Als indammen onvoldoende lukt, dan start de mitigatie fase.


Incubatietijd

De incubatietijd van het coronavirus bedraagt 2 tot maximaal 14 dagen (gemiddeld 5-6 dagen).


Besmettingsweg

Het is nog onbekend hoe het coronavirus wordt overgedragen. Waarschijnlijk zoals andere coronavirussen via druppels en via direct contact. Houd rekening met transmissie via contact met besmette oppervlakten en via inhalatie van aerosolen gedurende aerosolvormende procedures. Een voorbeeld van een aerosolvormende procedure is bijvoorbeeld intubatie op een intensive care afdeling.


Besmettelijke periode

Exacte gegevens over de besmettelijke periode ontbreken. Een patiënt is in ieder geval besmettelijk tijdens de symptomatische fase. Daarna kan het virus nog langer met PCR aantoonbaar zijn in de keel/feces. Tot nu toe zijn er aanwijzingen dat voornamelijk symptomatische personen bijdragen aan de verspreiding.


Symptomen en beloop

Symptomen

Het merendeel van de patiënten met COVID-19 presenteert zich met koorts en luchtwegklachten (hoesten en/of kortademigheid). Daarnaast worden vermoeidheid, anorexie, spierpijn en hoofdpijn gerapporteerd:  

  • Milde niet-specifieke luchtwegklachten (80% van gemelde gevallen):
    • neusverkoudheid
    • (droge) hoest (68%)*
    • moeheid (38%)
    • sputumproductie (33%)
    • spier- en gewrichtspijnen (15%) 
    • keelpijn (14%)
    • hoofdpijn (14%)
    • verhoging
  • Meer ernstige ziektebeelden (14% van gemelde gevallen):
    • koorts (> 38 graden Celsius, 88%)
    • kortademigheid (19%)
    • pneumonie
  • Acute respiratory distress syndrome en septische shock (6% van gemelde gevallen).

* De percentages achter de verschillende symptomen geven weer hoeveel personen met bewezen COVID-19 deze klachten hebben.

Een deel van de patiënten heeft thoracale pijnklachten (burning chest). Een kleiner deel van de patiënten heeft een atypische presentatie van COVID-19:

Gastro-intestinale klachten
In een minderheid van de gevallen (waarschijnlijk <10% van de gevallen, maar mogelijk is het vaker) presenteren patiënten zich met gastro-intestinale klachten (misselijkheid, braken, diarree, buikpijn of gastro-intestinale bloeding).
Van de gerapporteerde gastro-intestinale klachten komt diarree het meest vaak voor.
Gastro-intestinale klachten kunnen voorkomen zonder luchtwegklachten en gaan soms vooraf aan het ontwikkelen van een ziektebeeld met luchtwegklachten.
Transmissie van virus via feces is mogelijk en hiermee dient rekening gehouden te worden wat betreft de infectiepreventieve maatregelen (handhygiëne).

Conjunctivitis
Er zijn een aantal casus gemeld van ooginfecties (zoals conjunctivitis bij 1-3%) door COVID-19. Ook is conjunctivale roodheid gemeld in een klein aantal gevallen. Mogelijk dat er via traanvocht ook transmissie op kan treden.

Anosmie/ageusie
Er zijn enkele casus bekend waarbij anosmie (verlies van reuk) of ageusie (verlies van smaak) vooraf ging aan het ontwikkelen van luchtwegklachten door COVID-19. Soms is dit het enige symptoom bij patiënten met bewezen COVID-19.

Huidafwijkingen
Er zijn enkele casus gemeld van huidafwijkingen bij bewezen COVID-19 patiënten. Het beeld varieert van een rash, urticaria, tot huidafwijkingen aan de acra (lijkend op perniones). 
Deze huidafwijkingen worden soms bij het begin van de ziekte gezien, maar soms ook later in de ontwikkeling van het ziektebeeld. Evenzo worden huidafwijkingen gerapporteerd bij asymptomatische patiënten. De prognose van de huidafwijkingen lijkt goed.

Beloop

De symptomen van COVID-19 beginnen meestal geleidelijk en zijn veelal mild van aard. Het merendeel, 80% van de patiënten, herstelt zonder een specifieke behandeling. De precieze duur van de klachten is erg variabel en ook afhankelijk van of er complicaties optreden. Oudere patiënten (>70 jaar) en chronisch zieken hebben een verhoogd risico op een fataal beloop.


Risicofactoren voor een ernstig beloop

Patiënten met een verhoogde kans op een ernstig beloop zijn:

  • ouderen ≥ 70 jaar
  • patiënten > 18 jaar* met:
    • chronische afwijkingen en functiestoornissen van de luchtwegen en longen, die vanwege de ernst onder behandeling van een longarts zijn;
    • chronische hartaandoeningen, die vanwege de ernst onder behandeling van een cardioloog zijn;
    • diabetes mellitus: slecht ingestelde diabetes of diabetes met secundaire complicaties;
    • ernstige nieraandoeningen die leiden tot dialyse of niertransplantatie;
    • verminderde weerstand tegen infecties: medicatie voor auto-immuunziekten, na orgaan- of stamceltransplantatie, bij hematologische aandoeningen, bij (functionele asplenie), bij aangeboren of op latere leeftijd ontstane afweerstoornissen waarvoor behandeling nodig is, of tijdens en binnen 3 maanden na chemotherapie en/of bestraling bij kankerpatiënten;
    • een onbehandelde hiv-infectie of een hivinfectie met een CD4-getal < 200/mm3.
    • ernstig leverlijden in Child-Pugh classificatie B of C;
    • morbide obesitas (BMI > 40).

* Kinderen tot 18 jaar met onderliggend lijden zijn separaat adviezen opgesteld door de NVK. Op basis van gegevens over de leeftijdsspecifieke incidentie, is het risico op COVID-19 aanzienlijk lager bij kinderen. Er worden daarnaast in de gegevens uit China vrijwel geen ernstige uitkomsten gemeld voor personen onder de 19 jaar.


Zwangerschap

Op basis van de huidige literatuur lijken zwangere vrouwen geen verhoogd risico te hebben om geïnfecteerd te worden met SARS-CoV-2, d.w.z. ze zijn niet ontvankelijker dan andere personen.

Er zijn geen aanwijzingen dat het krijgen van COVID-19 bij een gezonde zwangere anders verloopt dan bij een niet-zwangere. Maar net als sommige andere virale respiratoire infecties kunnen complicaties zoals een pneumonie en koorts bij een zwangere ernstig verlopen. Dit geldt met name voor het derde trimester (> 28 weken) van de zwangerschap, vanwege de mechanische beperking van de groeiende buik met als gevolg verkleining van de longcapaciteit. Dit geldt dus niet alleen voor COVID-19, maar ook voor andere luchtweginfecties.

Tot nog toe is er geen intra-uteriene transmissie of een verhoogde kans op een miskraam of aangeboren afwijking door infectie met het nieuwe coronavirus beschreven. Perinatale transmissie is wel beschreven.


Meldingsplichtige ziekte groep A

Een besmetting met het nieuwe coronavirus (Coronavirus Disease – COVID-19 – genoemd) is meldingsplichtig; het behoort tot op heden tot de zogenaamde Categorie A ziekten. Dit betekent dat bij verdenking op deze infectieziekte al gemeld moet worden. Echter door de toename van verspreiding is de meldplicht aangepast. Er hoeft alleen te worden gemeld als er een bevestigd geval is, niet meer bij een vermoeden.


Naar boven